Bademcik Ameliyatı Hakkında Merak Edilenler

PFAPA tanılı hastamın tedavi süreci

Bugün size PFAPA (Periyodik Ateş, Aftöz Stomatit, Farenjit ve Adenit Sendromu) tanısı alan bir hastamızın bademcik ameliyatı sürecinden bahsetmek istiyorum. Hastamız, son 2 yıldır her ay ya da 2 ayda bir tekrarlayan ateş, farenjit, bademcik enfeksiyonu, geniz eti enfeksiyonu ve ağız yaraları (aft) şikayetleriyle takip edilmekteydi.

Çocuk doktoru ve çocuk immünoloji uzmanı tarafından uygulanan ilaç tedavilerine rağmen, hastanın atakları kontrol altına alınamadı. Bu nedenle, bademcik ameliyatı önerdik ve başarıyla gerçekleştirdik. Ameliyat sonrası hastamızda hiçbir atak yaşanmadı.

Sonuç olarak, FAPA tanısı konan hastalarda bademcik ameliyatı, medikal tedaviye yanıt alınamıyorsa, etkili ve güvenilir bir tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır. Tedavi sürecinde önce ilaçlar denenmeli, kontrol sağlanamıyorsa cerrahi tedavi düşünülmelidir.

Her bademcik enfeksiyonunda antibiyotik kullanılır mı?

“Her bademcik enfeksiyonunda antibiyotik kullanılır mı?” sorusunun cevabı kesinlikle hayır. Çünkü bademcik enfeksiyonları, virüs veya bakteri kaynaklı olabilir. Eğer enfeksiyonun nedeni bakteriyel ise antibiyotik kullanımı gerekli olur. Ancak, virüs kaynaklı enfeksiyonlarda antibiyotik kullanımına gerek yoktur.

Peki, enfeksiyonun türünü nasıl anlıyoruz? Muayene bulguları bu noktada büyük önem taşır. Bazı durumlarda, muayene sırasında gördüğümüz belirgin belirtiler, enfeksiyonun bakteriyel kaynaklı olduğunu işaret eder ve hemen antibiyotik tedavisine başlarız. Ancak, şüpheli durumlarda bazı laboratuvar testleri isteyerek kesin tanıya ulaşırız. Test sonuçlarına göre antibiyotik tedavisi uygulayabilir ya da yalnızca ateş düşürücü ve ağrı kesici gibi semptomatik tedavilerle hastayı rahatlatabiliriz.

Bademciklerin alınması ne zaman gereklidir?

Tonsillektomi, yani bademciklerin tamamen alınması, belirli durumlarda uygulanan bir cerrahi işlemdir. Bu ameliyatın iki farklı türü vardır:

  • Bademciklerin tamamen alınması
  • Bademciklerin küçültülmesi (parsiyel tonsillektomi)

Bademciklerin tamamen alınmasını tercih ettiğimiz durumlar:

  • Çocuğun sık sık bademcik enfeksiyonu geçirmesi,
  • Bademcik apsesi oluşumu,
  • PFAPA (Periyodik Ateş, Aftöz Stomatit, Faranjit, Adenit) hastalığı tanısının konması.

Bunun dışındaki durumlarda, eğer çocuğun bademcik büyüklüğü horlamaya veya solunum sıkıntısına neden oluyorsa, bademciklerin tamamen alınması yerine küçültülmesi (bir kısmının çıkarılıp bir kısmının bırakılması) daha uygun bir seçenek olabilir. Bu yöntem, çocuğun hem rahat nefes almasını sağlar hem de bademciklerin bağışıklık sistemi üzerindeki koruyucu işlevini bir ölçüde devam ettirir.

Bademciklerin küçültülmesi ameliyatı ne zaman yapılır?

Eskiden bademcik ameliyatlarında genellikle bademciklerin tamamen alınmasını tercih ederdik. Ancak son yıllarda, daha sık olarak bademciklerin küçültülmesi yöntemini tercih ediyoruz.

Peki, her hastada küçültme işlemi mi uygulanıyor?

Tabii ki hayır. Her hastanın durumu farklı olduğu için tedaviye bireysel karar vermek gerekiyor:

  • Bademcikler çok büyükse ve horlama, uyku apnesi, beslenme bozukluğu gibi şikayetlere neden oluyorsa, bu hastalarda bademciklerin küçültülmesi daha uygun bir yöntemdir.
  • Sık bademcik enfeksiyonu yaşayan hastalarda ise bademciklerin tamamen alınması gerekir. Bu durum yalnızca bademcik enfeksiyonları için geçerlidir.

Ancak sık faranjit ya da sık sinüzit gibi şikayetler varsa, bu durumda bademciklerin alınması veya küçültülmesine gerek yoktur. Tedavi kararı mutlaka hekimin yaptığı muayene ve hastanın şikayetleri doğrultusunda verilmelidir.

Bademciklerin alınması ileriki yaşlarda problem olur mu?

Bademcik ameliyatı sonrası ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri, “Bademcikleri alınan çocuk daha sık faranjit ya da üst solunum yolu enfeksiyonu geçirir mi?” oluyor. Bu sorunun cevabı kesinlikle hayır.

Yapılan bilimsel çalışmalar, bademciklerin alınmasının bağışıklık sisteminde bir zayıflamaya yol açmadığını ve dolayısıyla sık üst solunum yolu enfeksiyonu ya da faranjit riskini artırmadığını göstermektedir.

Şunu unutmamak lazım: Eğer bir çocuk zaten sık bademcik enfeksiyonu geçiriyorsa, bu çocuğun üst solunum yolu enfeksiyonlarına yatkınlığı hali hazırda yüksektir. Bademcikleri alınan bir çocuk, genellikle daha az enfeksiyon geçirmeye başlar. Ancak boğazın diğer bölümlerinden enfeksiyon kapması mümkün olduğu için tamamen enfeksiyonsuz bir süreç beklenmemelidir.

Sonuç olarak, bademcik ameliyatı enfeksiyon sıklığını belirgin şekilde azaltır ve çocuğun yaşam kalitesini artırır.

Bademcik ameliyatının riskleri nelerdir?

Tonsillektomi, yani bademciklerin tamamen alınması ameliyatının bazı riskleri vardır. En sık görülen risk, ameliyat sonrası ağrıdır. Çocuğun yaşı büyüdükçe bu ağrı daha belirgin olabilirken, küçük yaşlarda genellikle daha hafif seyreder.

Ameliyat sonrası en ciddi komplikasyon ise kanamadır. Bu, bademciklerin alındığı bölgedeki kas dokusunun iyileşme sürecinden kaynaklanabilir. Kanama meydana geldiğinde, hemen bir doktora başvurulması ve gerekirse ameliyathanede müdahale edilmesi gerekebilir. Ancak kanama riski genel olarak düşüktür.

Ayrıca, geçici olarak ağız kokusu ve burundan konuşma (nazon konuşma) gibi şikayetler görülebilir. Bu belirtiler genellikle kısa süre içinde kendiliğinden düzelir.

Tonsillektomi sonrası dikkatli bir takip ve iyi bir bakım ile bu riskler yönetilebilir ve çocuğun iyileşme süreci sorunsuz ilerler.

Bademcik ameliyatını hangi yöntemle yapıyorsunuz?

Bademcik ameliyatını genellikle “koblatör” adı verilen bir cihazla yapıyoruz. Bu cihaz, halk arasında “buharlaştırma” veya “plazma yöntemi” olarak da bilinir ve hem bademciklerin tamamen alınması hem de küçültme ameliyatlarında kullanılabilir.

Koblatörün en büyük avantajlarından biri, ameliyat sonrası ağrının daha az olması ve ameliyat sırasında kanamanın minimum seviyede tutulabilmesidir. Bu cihaz, 40-70 derece arasında ısı ile çalışır. İlk olarak dokuya ısı verir, ardından serum uygular ve bu serum ile birlikte eriyen dokuyu bir aspiratör yardımıyla çeker.

Bu özellikleri sayesinde ameliyatlarımız daha az travmatik bir şekilde gerçekleşir ve hastalarımız ameliyat sonrası dönemi daha rahat geçirir. Kanama riskinin düşük olması ve ağrının daha az hissedilmesi, özellikle çocuklar için büyük bir avantaj sağlar.

Bademcik ameliyatı sonrası çocuk hastanede kalıyor mu?

Tonsillektomi, yani bademciklerin tamamen alınması ameliyatı yaptığım hastalarımı genellikle bir gece hastanede izliyorum. Bunun nedeni, ameliyat sonrası ağrının daha fazla olabilmesi ve nadir de olsa kanama riskinin bulunmasıdır. Bu süreçte hastayı gözlemlemek, oluşabilecek herhangi bir duruma hızla müdahale etmemizi sağlar.

Eğer hastaya bademcik küçültme ameliyatı yaptıysam, durum biraz farklıdır. Küçültme ameliyatında ağrı ve kanama riski çok daha az olduğundan, hasta sabah ameliyat olduysa genellikle 3-4 saat sonra dondurmasını yiyip, sütünü ya da ayranını içebiliyorsa eve göndermeyi tercih ediyorum.

Bademcik küçültme ameliyatı sonrası iyileşme süreci daha hızlı ve konforlu geçtiği için bir gece hastanede bekletmek genelde gerekli olmaz.